anaemia

anemija – malokrvnost, poremećaj koji se manifestuje smanjenjem broja eritrocita i/ili smanjenjem koncentracije hemoglobina. Anemije mogu nastati zbog poremećaja u stvaranju i sazrevanju eritrocita na nivou kostne srži, zbog hipoplazije ili aplazije kostne srži ili zbog poremećaja u sintezi nukleotida (nedostatak vitamina B12 i folne kiseline – perniciozna anemija); poremećaja u sintezi i građi hemoglobina; pojačane razgradnje eritrocita (hemolitičke anemije); gubljenja krvi; a. aplastična – bolest karakteriše rani i potpuni gubitak aktivnosti koštane srži. Posledica toga je odsustvo crvenih i belih krvnih zrnaca i trombocita. Bolest se u primarnom obliku javlja kod mlađih odraslih osoba, nepoznate je etiologije. Sekundarnoj aplastičnoj anemiji je poznat etiološki faktor i najčešće su to različiti lekovi ili hemijske supstance. Može se pojaviti u svakoj životnoj dobi. Između primarne i sekundarne aplastične anemije nema razlike u kliničkoj slici. Opšti simptomi bolesti su slabost, dispneja, bledilo kože, ukočenost i trnci u ekstremitetima i edem. Na koži se pojavljuju petehije. Na oralnoj sluzokoži se javljaju petehije, purpura ili hematomi, kao i spontana gingivalna krvarenja. Zbog smanjene otpornosti tkiva, na oralnoj sluzokoži i u ždrelu se javljaju ulceracije. Laboratorijski se smanjuje hematokrit i nivo hemoglobina. Vreme krvarenja je produženo. Terapija sekundarne aplastičke anemije sastoji se od uklanjanja uzročnog faktora i opšte potporne terapije. Oralna terapija je simptomatska; a. erythroblastica – eritroblastna anemija, homozigotni oblik anemije, kongenitalno familijarno oboljenje usled poremećene sinteze hemoglobina. Karakterišu je mikrocitna hipohromna anemija, atipična jedra crvenih krvnih zrnaca, skeletne promene, nerazvijenost, mongoloidni izraz lica, otvoren zagrižaj, žućkasta koža, uvećana slezina i dr. Oralne manifestacije su protruzije gornjih prednjih zuba; rendgenski, vilice pokazuju osteoporozu. a. haemolytica – hemolitička anemija, karakteriše se povećanim stepenom destrukcije crvenih krvnih zrnaca – eritrocita. Može biti hereditarna, stečena kao toksična, infektivna, idiopatska; a. haemorrhagica – hemoragička anemija, javlja se posle akutnog gubitka većih količina krvi, kada dolazi do deficita eritrocita i hemoglobina usled ekscesivnog gubitka krvi; a. hyperchromica – hiperhromna anemija – eritrociti su veći od normalnih, ali sadržaj hemoglobina nije povećan; a. hypochromica – hipohromna anemija, izražena opadanjem nivoa hemoglobina u eritrocitima koji su obično manje veličine – mikrociti. Nastaje usled deficita gvožđa; a. megaloblastica – megaloblastna anemija, postojanje velikih eritrocita – megaloblasta u kostnoj srži, a ponekad i u perifernoj krvi. a. perniciosa – perniciozna anemija, smanjenje broja crvenih krvnih zrnaca izazvano deficitarnošću vitamina B12, usled deficita unutrašnjeg činioca – želudačnog soka. Oralne manifestacije: glositis, osećaj paljenja i bola jezika koji je i crvene boje, atrofija jezičkih papila. Javljaju se mali, plitki ulceri koji liče na afte, ispoljen je gubitak ukusa. Jezik postaje gladak, što se označava kao Hanterov glositis. Promene na uglovima usana veoma su česte (angularni heilitis), a na oralnoj sluzokoži može se uočiti i petehijalno krvarenje. Ponekad postoje zapaljenje i toplotna senzacija cele oralne sluzokože. a. sideropenica – sideropenijska anemija, deficit u hemoglobinu usled neadekvatnog unošenja ili korišćenja gvožđa u organizmu. Može se javiti kod veće potrebe za gvožđem za vreme razvitka, zatim kod hronične hemoragije, nedovoljne apsorpcije, hronične dijareje ili nedovoljnog unošenja gvožđa. Patološkim promenama tokom sideropeničke anemije mogu biti zahvaćeni jezik, gingiva, oralna sluzokoža i rumeni deo usana. Od oralnih komplikacija najčešće se javljaju parestezije i atrofija papila jezičnog pokrivača. U ređim slučajevima može se javiti infekcija (kandidioza), problemi sa krvarenjem i Plumer-Vinsonov sindrom.