cuspis

kvržica, izbočenje; c. dentis – cuspis dentis, kvržica zuba; morfološki detalji na griznim površinama bočnih zuba, izdignuto i obično šiljasto uzvišenje različite veličine i oblika, na krunama zuba. Zajedno sa grebenima čine pozitivne elemente okluzalnog reljefa. Konusnog su oblika i mogu biti u okluzalnom kontaktu sa zubima suprotnog luka. Čini glavnu masu okluzalne površine bočnih zuba i incizalni deo krune očnjaka. Sekutići nemaju kvržice dok očnjaci obično poseduju jednu, tzv. solitarnu kvržicu. Prvi premolari i drugi gornji premolari imaju dve kvržice: bukalnu i palatinalnu tj. lingvalnu, dok drugi donji premolari imaju pored bukalne, mezio- i distolingvalnu kvržicu. Gornji molari imaju obično četiri kvržice: mezio- i distobukalnu kao i mezio- i distopalatinalnu, dok donji molari obično imaju i petu, distalnu kvržicu. Osnovni izgled kvržice je piramidalnog oblika, sa zaobljenim vrhom. Trošenjem zuba kvržica se smanjuju i od šiljatih, oštrih postaju zaobljene. Visina kvržice je najkraća udaljenost između vrha kvržice. zuba i njene baze. Mogu biti različite veličine, zavisno od mesta ili zuba na kojem se nalaze. Na svakoj kvržici mogu se uočiti četiri grebena. Jedan se pruža u meziodistalnom (sagitalni kvržični greben), a drugi u vestibulooralnom pravcu (transverzalni kvržični greben). Mesto ukrštanja ova dva grebena čini vrh kvržice. Druga dva grebena su triangularni grebeni. Oni učestvuju u izgradnji dopunskih fisura i predstavljaju mesta okluzalne interakcije u toku propulzije i lateralnih pokreta donje vilice. Kvržice su tako raspoređene u dentalnim lukovima da obezbeđuju stabilizaciju mandibule i omogućavaju dodirne pokrete bez kuspalnih smetnji. Stoga, sve kvržice bočnih zuba su funkcionalne (izuzetak je lingvalna kvržica donjeg prvog premolara). U protetici je bitan odnos kvržice i faseta, u zavisnosti od kretnji mandibule. Svaka dobro izražena i dobro oblikovana kvržica sastoji se od tri površine koje se nazivaju fasete, po kojima se odigravaju klizne kretnje i to: protruziona kretnja po protruzionoj faseti i dekstrolateralna kretnja po sinistrolateralnoj faseti (teorija po Giziju). U zavisnosti od osnovne uloge u okluzalnoj interakciji, kvržice se dele na: potporne i vodeće.; c. d. Carabelli (Karabeljijeva kvržica); c. d. potporne – palatinalne kvržice gornjih i bukalne kvržice donjih zuba. One su masivnije, veće površine i zaobljenije u odnosu na odgovarajuće vodeće. Formiraju i čuvaju vertikalnu dimenziju okluzije, obezbeđuju stabilan položaj mandibule prema maksili u položaju maksimalne interkuspacije. Prirodno su predodređene da prihvataju i prenose opterećenje na koštani fundament, a prvenstveno učestvuju u mlevenju i drobljenju hrane tokom mastikacije. c. d. vodeće – bukalne kvržice gornjih i lingvalne kvržice donjih zuba koje nisu u kontaktu u centralnoj okluziji, po površini manje od potpornih, više i strmije, ostvaruju lake kontakte sa spoljnim aspektima potpornih kvržica. Služe kao ograda koja sprečava da hrana u toku žvakanja isklizne sa okluzalne površine, a takođe štite bukalnu sluzokožu i jezik od ugrizanja. Aktivno učestvuju u stabilizaciji mandibule prema maksili u položaju maksimalne interkuspacije, kao i u vođenju mandibule u interkuspalni i ekscentrične okluzalne položaje.